Het woord originaliteit heeft twee betekenissen, en de verwarring daartussen veroorzaakt de meeste zinloze correcties. Technische originaliteit is het deel van een tekst dat nergens anders terug te vinden is. Inhoudelijke originaliteit is de vraag of er iets in staat wat de buurpagina’s niet hebben: uw ervaring, uw voorbeelden, uw invalshoek.
Scanners meten het eerste. Vereenvoudigd gezegd knippen ze uw tekst in korte reeksen woorden en zoeken die reeksen in hun eigen database. Daarom krijgt dezelfde tekst bij twee programma’s twee verschillende uitkomsten. En een overeenkomst betekent niet altijd overschrijven: een wettelijke formulering of de naam van een norm komt overal terug.
Een scan weet niets van auteurschap, hij ziet alleen overeenkomende regels. Uw eigen tekst, een maand geleden ergens anders gepubliceerd, geeft precies dezelfde melding als die van een ander. Kijk daarom eerst waarmee een stuk overeenkomt voordat u gaat schrappen. Soms blijkt er niets te repareren.
Het doel om volstrekt origineel te zijn pakt bijna altijd verkeerd uit. Een tekst waar elke herkenbare formulering uit is gehaald, verliest zijn vaktermen en wordt slechter voor de lezer. Een verstandiger doel is dit: haal de overlap weg die uit luiheid is ontstaan, en laat staan wat anders van betekenis verandert.
De praktische conclusie: kijk niet naar het cijfer maar naar de gemarkeerde stukken in het rapport. Het cijfer verschilt per programma, de lijst met overeenkomsten is een concreet lijstje werk. Meestal staan er drie dingen in: een standaardinleiding, definities uit een naslagwerk en opsommingen die bijna letterlijk zijn overgenomen.